SRT Dosyası Nedir? Açma, Okuma ve Düzenleme

SRT dosyası, bir videonun altyazılarını hangi saniyede görünüp hangi saniyede kaybolacağı bilgisiyle birlikte tutan düz bir metin dosyasıdır. Uzantısı .srt'dir; içinde görüntü de ses de yoktur. Oynatıcı videoyu açar, yanındaki SRT'yi okur ve her satırı dosyada yazan anda görüntünün üstünde gösterir. Okumak için Not Defteri yeter, izlemek için VLC gibi bir oynatıcı ve video dosyası gerekir. Elinizdeki dosyayı açmak, içindeki bir yazım hatasını düzeltmek ya da bütün altyazıyı iki saniye kaydırmak için bir program satın almanız gerekmez. Aşağıda hepsinin nerede yapıldığı var.

SRT dosyası ne işe yarar?

Adı SubRip programından gelir. 2000 yılında çıkan SubRip, DVD'lerdeki altyazıları görüntüden okuyup metne çevirmek için yazılmıştı. Programın ürettiği dosya biçimi programın kendisinden çok daha uzun yaşadı ve bugün resmî bir standardı olmadığı hâlde altyazı deyince akla ilk gelen biçim oldu. YouTube, Vimeo ve LinkedIn SRT yüklemeyi kabul eder; VLC ve masaüstü oynatıcıların neredeyse hepsi SRT okur; CapCut, DaVinci Resolve ve Premiere Pro SRT'yi altyazı kanalı olarak içeri alır.

Dosyanın işe yaradığı yerler altyazı göstermekle bitmez. Çeviri bürosu SRT'yi alır, zamanları hiç ellemeden yalnızca metni çevirir ve aynı dosyayı başka dilde geri verir. Arama motorları ve ekran okuyucular metni okuyabildiği için SRT, görüntüye gömülü altyazının veremediği erişilebilirliği verir. Bir podcast bölümünün SRT'si, uzantısı .txt yapıldığında zaman damgalı bir döküm olarak da okunur. Hangi cümlenin kaçıncı dakikada söylendiğini bulmak için kaydı baştan dinlemeniz gerekmez.

Ama SRT her yerde geçmez. Instagram Reels ve TikTok dışarıdan altyazı dosyası almaz. Orada altyazının görüntünün içine işlenmesi gerekir. Hangi platformun ne istediğini ve dosyanın YouTube Studio'ya nasıl yüklendiğini videoya altyazı ekleme yazısında anlattık. Bu yazı dosyanın kendisiyle ilgili.

Bir SRT dosyasının içi

Aşağıdaki dosya uydurma bir podcast bölümünden, kişiler ve konuşma gerçek değil. Not Defteri'nde açtığınızda göreceğiniz şey tam olarak budur:

1
00:00:00,000 --> 00:00:02,480
Hoş geldiniz, bugün konuğumuz bir seramik ustası.

2
00:00:02,640 --> 00:00:05,900
Çarkı ilk kez kaç yaşında çevirdiniz?

3
00:00:06,120 --> 00:00:09,750
On dörtte. Babamın atölyesinde,
okuldan kaçtığım bir öğleden sonra.

4
00:00:09,900 --> 00:00:11,300
[gülüşmeler]

5
00:01:02,000 --> 00:01:04,250
Fırın 1.200 dereceye kadar çıkıyor.

Her altyazı bir bloktur ve blok üç satır ile bir boş satırdan oluşur: sıra numarası, zaman kodu, metin, boşluk. Metin iki satır tutuyorsa blok dört satır olur, boş satır yine en sonda durur. Oynatıcı dosyayı bu boş satırlara bakarak böler. Dördüncü blokla beşinci arasındaki boş satırı silerseniz oynatıcı "[gülüşmeler]" satırının altına "5" ve bir zaman kodu yazar ya da dosyanın geri kalanını hiç göstermez. Bozuk SRT şikâyetlerinin en sık nedeni budur, ikincisi de kodlama.

Sıra numarası

1'den başlar ve her blokta bir artar. Oynatıcıların çoğu bu sayıya bakmaz, altyazıyı zamana göre gösterir. O yüzden ortadan bir blok silip numaraları yeniden yazmadığınızda dosya genellikle çalışmaya devam eder. Yine de numaraları düzeltmekte yarar var, çünkü bazı araçlar bloğun nerede başladığını numaradan anlar ve dosyayı bir platforma yüklemeden önce hataları bulmak numaralar sıralıyken daha kolaydır. Subtitle Edit'te Tools > Renumber komutu bütün dosyayı baştan numaralar.

Zaman kodu

00:00:06,120 --> 00:00:09,750 satırı "altıncı saniyenin 120. milisaniyesinde görün, dokuzuncu saniyenin 750. milisaniyesinde kaybol" demektir. Biçim her zaman saat:dakika:saniye,milisaniye; saat sıfır olsa bile iki haneyle yazılır, milisaniye üç hanelidir ve saniyeyle milisaniye arasında virgül vardır. Ortadaki ok iki tire ve bir büyüktür işaretinden oluşur, iki yanında birer boşluk bırakılır. Bir saati geçen kayıtta birinci saat 01:02:03,000 biçiminde yazılır, oynatıcı saat hanesini sayar.

Dosyayı elle düzenlerken üç şey bozulur. Bitiş zamanı başlangıçtan küçük kalırsa satır hiç görünmez; bir sayıyı yanlış yazdığınızda olan budur. Bir bloğun bitişi sonrakinin başlangıcından geçerse iki altyazı çakışır ve oynatıcıya göre ya ikisi üst üste görünür ya da biri atlanır. Blok sırası zaman sırasıyla uyuşmazsa, mesela 3. blok 5. bloktan sonraki bir anı gösteriyorsa, bazı oynatıcılar dosyayı yine okur, bazıları o bloğu yok sayar. Bloklar arasında boşluk bırakmak ise sorun değildir. Örnekteki dördüncü ve beşinci blok arasındaki elli saniye, müzik geçişi ya da sessizlik demektir.

Altyazı metni

Metin bir ya da iki satırdır. Dosyadaki satır sonu ekrandaki satır sonudur: Üçüncü blokta "atölyesinde," kelimesinden sonra Enter'a basılmış, altyazı da ekranda iki satır olarak çıkar. Üç satır da yazabilirsiniz ama çoğu oynatıcıda metin görüntünün ortasına doğru uzar. Satır uzunluğu ve ekranda kalma süresi kuralları, yukarıda bağlantısını verdiğimiz videoya altyazı ekleme yazısının "Okunur altyazının kuralları" bölümünde.

Resmî bir biçimlendirme dili yoktur; alışkanlıkla HTML etiketleri kullanılır: <i> eğik, <b> kalın, <u> altı çizili, <font color="#ffff00"> renk. VLC ve çoğu masaüstü oynatıcı bu etiketleri uygular. YouTube uygulamaz: YouTube'un desteklediği altyazı dosyaları sayfası SRT'nin "temel" sürümünü kabul ettiğini ve biçimlendirme bilgisini tanımadığını söylüyor. YouTube'a gidecek bir dosyada etiket kullanmamak en güvenlisi. Etiketler ya görmezden gelinir ya da ham hâliyle ekranda çıkar. Sesleri anlatan notlar için köşeli parantez, aynı blokta iki kişinin konuşması için satır başına tire koymak yazılı kural değil, yaygın alışkanlıktır. Kimin konuştuğunu yazmak isterseniz bunu metnin parçası olarak yazarsınız, Konuşmacı 1: Çarkı ilk kez... gibi. SRT'nin konuşmacı için ayrı bir alanı yoktur.

Dosyanın kodlaması UTF-8 olmalı. Türkçe harfler "ç" ya da boş kutu olarak görünüyorsa dosya Windows-1254 ile kaydedilmiştir; düzeltme yolu aynı yazının "Türkçe karakterler" bölümünde, burada tekrar etmiyoruz.

SRT dosyası nasıl açılır?

"Açmak" iki ayrı şey olabilir: içindeki metni okuyup düzeltmek, ya da videonun üstünde altyazı olarak izlemek. İlki için herhangi bir metin düzenleyici yeter; ikincisi için oynatıcı, video dosyası ve SRT'nin üçü birden gerekir. SRT'ye çift tıklayıp video bekleyen kişi ya hiçbir şey ya da bir metin penceresi görür. Bu, dosyanın bozuk olduğu anlamına gelmez.

Windows ve Mac

Windows'ta dosyaya sağ tıklayıp Birlikte aç > Not Defteri seçin. .srt varsayılan olarak hiçbir programa bağlı olmadığı için çift tıklamak çoğu bilgisayarda hangi programla açılacağını sorar. Güncel Not Defteri pencerenin sağ altındaki durum çubuğunda dosyanın kodlamasını yazar; orada "UTF-8" görünmüyorsa Farklı Kaydet penceresindeki Kodlama listesinden seçin. Notepad++ ve VS Code de aynı işi görür ve uzun dosyada satır numarası göstermeleri bir avantajdır.

İzlemek için VLC. Video ile SRT aynı klasördeyse ve aynı adı taşıyorsa (sunum.mp4 ve sunum.srt) VLC altyazıyı kendiliğinden yükler. Adlar farklıysa video oynarken Altyazı > Altyazı Dosyası Ekle (İngilizce arayüzde Subtitle > Add Subtitle File) ile seçersiniz. Aynı menünün Altyazı Kanalı girişinden kanallar arasında geçiş yapılır, bu yazı yazılırken klavyedeki V tuşu da aynı işi görüyordu. Windows 11 ile gelen Media Player uygulamasının dışarıdan SRT yükleyip yükleyemediği belgelerde net olarak yazmıyor; forumlarda çalıştığını da çalışmadığını da söyleyen var. Vakit kaybetmemek için VLC'yi kurun.

Mac'te .srt TextEdit ile açılır. TextEdit dosyayı zengin metin olarak açtıysa kaydetmeden önce Biçim > Düz Metin Yap komutunu verin. Apple'ın TextEdit kılavuzu komutu bu adla veriyor. Kaydederken TextEdit uzantıyı .txt yapmayı önerirse kabul etmeyin, dosya .srt kalmalı. QuickTime Player dışarıdan altyazı dosyası okumaz; Mac'te izlemek için de VLC gerekir ve kurallar Windows'takiyle aynıdır.

Android ve iPhone

Telefonda SRT'yi okumak mümkün, düzenlemek eziyettir; iki satırlık bir düzeltmeyi geçen her işi bilgisayara bırakın.

Android'de Google'ın Dosyalar uygulaması .srt uzantısını her cihazda önizlemez. Dosyaya dokunduğunuzda "açacak uygulama yok" diyorsa adını .txt yapıp tekrar deneyin ya da Play Store'dan ücretsiz bir düz metin düzenleyici kurun. İzlemek için VLC for Android: Video oynarken ekrana dokunup altyazı simgesine, oradan "Altyazı dosyası seç" seçeneğine gidersiniz. Bu menünün yeri sürümden sürüme değişti: Bazı sürümlerde parça seçimi menüsünün içinde, bazılarında doğrudan oynatma ekranındaydı. Dosya seçiciyi açamıyorsanız uygulamayı güncelleyin, bu eski sürümlerde bilinen bir hataydı.

iPhone'da Dosyalar uygulaması SRT'ye dokunduğunuzda metni önizleyebilir; göstermezse aynı yöntem, uzantıyı .txt yapın. İzlemek için VLC'nin iOS sürümü, videoyla aynı adı taşıyan SRT'yi videoyla birlikte uygulamanın kendi deposuna kopyaladığınızda altyazıyı kendiliğinden yükler. Bu, VLC geliştiricilerinin kendi forumunda verdiği yanıttır. İki dosyayı Dosyalar uygulamasında aynı klasörde tutup VLC'den açmanın bazı sürümlerde çalışmadığına dair kullanıcı raporları var. Sorun yaşarsanız dosyaları VLC'nin içine kopyalamak daha sağlam yoldur.

SRT dosyası nasıl düzenlenir?

Düzenleme işi üçe ayrılır: metni değiştirmek, zamanı kaydırmak ve satırları bölüp birleştirmek. İlki için Not Defteri yeter, diğer ikisi için bir altyazı düzenleyicisi hayat kurtarır.

Metin düzeltmesi için dosyayı Not Defteri'nde açın, kelimeyi bulun, düzeltin, kaydedin. Ctrl+H ile bul-değiştir çalışır ama yalnızca metin satırlarına dokunduğunuzdan emin olun; "00" gibi bir deseni dosya genelinde değiştirmek zaman kodlarını da bozar. Dosyayı Word'de açmayın: Word düz tırnakları kıvrık tırnağa çevirir, iki tireyi uzun tireye dönüştürebilir ve kaydederken .docx önerir. Excel zaman kodlarını saat olarak yorumlayıp yeniden biçimlendirdiği için dosyayı onda hiç açmayın.

Altyazının tamamı iki saniye geç ya da erken kalıyorsa sebep genellikle kurguda videonun başına giriş eklenmesi ya da girişin kaldırılmasıdır. Bunu elle düzeltmek olmaz; yüz bloğun her birinde dört sayıyı değiştirmeniz gerekir. Subtitle Edit bu iş için yazılmış ücretsiz ve açık kaynak bir programdır. Programın 5 sürümü Windows 10 22H2 ve sonrasında, macOS 12 ve sonrasında ve Linux'ta çalışır. Synchronization > Adjust All Times penceresine kaydırma süresini yazıp bütün bloklara ya da seçili bloklara uygularsınız. Aynı programın Tools > Fix Common Errors aracı çakışan zamanları ve bozuk blokları listeler, Renumber numaraları düzeltir. File > Save As ile dosyayı SRT'den VTT'ye ya da başka bir biçime çevirirsiniz. Kaymayı yalnızca izlerken düzeltmek isterseniz VLC'de Araçlar > Parça Eşzamanlaması (Tools > Track Synchronization) altyazıyı geçici olarak öne ya da geriye alır, ama bu ayar dosyaya yazılmaz, VLC kapanınca gider.

Satır bölme ve birleştirme de Subtitle Edit'te daha kolaydır, çünkü program her bloğun kaç karakter olduğunu ve saniyede kaç karakter okunması gerektiğini yanında gösterir. Not Defteri'nde ise bir bloğu ikiye bölmek, araya yeni bir numara ve yeni bir zaman kodu yazmak, sonrakilerin numaralarını kaydırmak demektir.

SRT'yi bir yazıya çevirme servisinden alıyorsanız en kolayı, düzeltmeyi indirmeden önce yapmaktır. Hear2Text'te video yazıya çevrildikten sonra her bölüm zaman damgasıyla tarayıcıda durur, yanlış kelimeyi orada düzeltirsiniz ve indirdiğiniz SRT düzeltilmiş hâliyle gelir. Her bölüm bir SRT bloğu olur, zaman kodu bölümün başlangıç ve bitişinden yazılır. Konuşmacı etiketlerinin her bloğun başına "Konuşmacı 1:" olarak eklenmesini isterseniz dışa aktarırken "Konuşmacıları ekle" kutusunu işaretlersiniz, bu seçenek ücretli planlarda. Metni Türkçeye ya da başka dile çevirmiş olsanız bile web uygulamasından inen SRT kaydın kendi dilindedir; çevrilmiş altyazı dosyasını bu yazı yazılırken yalnızca iOS ve Android uygulamaları veriyor. Elinizdeki hazır bir SRT'yi yükleyip düzenletmek de mümkün değil, yalnızca ses ya da video dosyası yüklenebilir. SRT düzenlemek yukarıdaki programların işi.

Zaman kodunda virgül mü, nokta mı?

SRT'de virgül, VTT'de nokta. Aynı altyazı iki biçimde şöyle görünür:

SRT:
3
00:00:06,120 --> 00:00:09,750
On dörtte. Babamın atölyesinde,
okuldan kaçtığım bir öğleden sonra.

VTT:
WEBVTT

00:00:06.120 --> 00:00:09.750
On dörtte. Babamın atölyesinde,
okuldan kaçtığım bir öğleden sonra.

Virgülün kaynağı için en sık tekrarlanan açıklama, SubRip'in Fransa'da yazılmış olması ve Fransızcanın ondalık ayırıcı olarak virgül kullanması; VideoLAN'ın kendi wiki sayfası da bunu "Fransız usulü" diye not ediyor. Geliştiricinin ağzından bir açıklama bulamadık, o yüzden bunu kesin tarih değil yaygın anlatı olarak alın. Türkçe için şanslı bir rastlantı: Biz de ondalığı virgülle yazarız, 9,750 gözümüze doğal gelir. Sorun, İngilizce alışkanlığıyla nokta koyanlarda ya da bir VTT'nin uzantısını .srt yapıp bırakanlarda çıkar.

Nokta koyulmuş bir SRT'yi bazı oynatıcılar yine okur, çünkü bu tür küçük hatalara takılmazlar. YouTube öyle değil. Desteklenen biçimler sayfasında SRT'nin SubViewer'dan ayırt edici farkı olarak tam da bu virgülü gösteriyor. Noktalı dosya yüklediğinizde ya reddedilir ya da zamanlar yanlış okunur. Düzeltmesi iki şekilde yapılır. Subtitle Edit'te dosyayı açıp SRT olarak kaydetmek yeter, program ayırıcıyı kendi yazar. Metin düzenleyicide yapacaksanız bul-değiştir kutusuna düz "." yazmayın. "1.200 derece" gibi metin içindeki noktalar da virgüle döner. Düzenli ifade destekleyen bir düzenleyicide (Notepad++, VS Code) yalnızca zaman satırlarını yakalayan bir desen kullanın:

Bul:      (\d\d:\d\d:\d\d)\.(\d\d\d)
Değiştir: $1,$2

Aynı deseni ters çevirip virgülü noktaya döndürür ve dosyanın başına WEBVTT satırıyla bir boş satır eklerseniz elinizde geçerli bir VTT olur. Sıra numaraları VTT'de serbesttir, kalabilir ya da silinebilir. İki biçim arasındaki öteki farklar bu kadar masum değil: VTT'de saat hanesi sıfırsa atlanabilir (00:06.120 geçerli bir VTT zamanıdır, SRT'de değildir), VTT konum ve stil satırları, NOTE blokları ve adlandırılmış altyazılar taşıyabilir. HTML5 oynatıcılar ve <track> etiketi VTT ister, YouTube ikisini de alır, masaüstü oynatıcılar ve kurgu programları SRT'de daha rahattır. W3C'nin WebVTT belgesi biçimin tamamını tanımlar; SRT'nin böyle bir belgesi yoktur, biçim SubRip'in ürettiğiyle oynatıcıların kabul ettiğinin kesişimidir.

Hear2Text aynı bölümleri iki biçimde de verir: SRT'de virgül ve sıra numarasıyla, VTT'de nokta ve WEBVTT başlığıyla. Hangisini indireceğiniz dosyanın gideceği yere bağlı. Dışa aktarma formatları sayfasında ikisi de var.

SRT dosyası video içerir mi?

Hayır. SRT yalnızca metin ve zamandan oluşur; bir saatlik konuşmanın altyazısı genellikle birkaç yüz kilobaytı geçmez, video ise aynı sürede yüzlerce megabayttır. SRT bir videonun yanına eklenen dosyadır, tek başına izlenecek bir şey değildir ve SRT'den video üretilmez.

Video ile altyazı iki yoldan bir araya gelir. Birincisi yan yana durmaları: Aynı klasörde aynı adla, sunum.mp4 ve sunum.srt. Birden çok dil varsa sunum.tr.srt, sunum.en.srt gibi dil ekli adlandırma yaygındır ve VLC'nin masaüstü sürümü adı videonun adıyla başlayan altyazı dosyalarını da bulur. Bu düzende videoyu birine gönderirken SRT'yi de göndermeniz gerekir. Yalnızca MP4'ü atarsanız karşı taraf altyazısız izler.

İkincisi, SRT'yi video dosyasının (MKV, MP4) içine ayrı bir kanal olarak yazmak. Dosya tek parça olur ama altyazı yine metin olarak kalır, izleyici kapatabilir, siz sonradan düzeltebilirsiniz. MKV dosyası SRT'yi olduğu gibi kabul eder: MKVToolNix'in arayüzünde videoyu açıp SRT'yi üstüne bırakmak ve başlatmak yeter, ya da ffmpeg ile:

ffmpeg -i video.mkv -i altyazi.srt -c copy -c:s srt cikti.mkv

MP4 dosyası SRT kanalı taşımaz; orada altyazının mov_text adlı biçime çevrilmesi gerekir:

ffmpeg -i video.mp4 -i altyazi.srt -c copy -c:s mov_text -metadata:s:s:0 language=tur cikti.mp4

-c copy görüntüyü ve sesi yeniden kodlamadan kopyalar, yalnızca altyazı kanalı dönüştürülür, kalite kaybı olmaz. language=tur kanalı Türkçe olarak etiketler. Birden çok dil ekliyorsanız her SRT için bir -i ve bir -metadata:s:s:N satırı yazarsınız. Bir uyarı: MP4 içindeki mov_text kanalını her oynatıcı göstermez, QuickTime gösterir, bazı akıllı televizyonlar göstermez. Dosyanın nerede izleneceğini bilmiyorsanız MKV'ye yazmak ya da SRT'yi yanında taşımak daha az sürpriz çıkarır.

Üçüncü bir seçenek daha var, altyazıyı görüntünün piksellerine işlemek; o zaman artık SRT değil, kalıcı altyazılı yeni bir videodur ve geri alınamaz. Bunu hangi durumda yapacağınızı ve ffmpeg ile HandBrake'te nasıl yapıldığını videoya altyazı ekleme yazısında bulursunuz.